Deniz DALLI
Ortadoğu, küresel petrol üretiminin adeta kalbi konumunda. Bölge ülkeleri dünya petrol rezervlerinin yüzde 48’inden fazlasına sahip.
En büyük 12 petrol sahası Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, İran, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde bulunuyor. Ortadoğu’daki sahalardan günlük 20 milyon varili aşkın petrol çıkarılıyor.
İran, 2024 verilerine göre günde 4.5 milyon varil petrol üretiyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GÜNDE 20 MİLYON VARİL PETROL GEÇİYOR
Ve Hürmüz Boğazı…
Zerdüştlüğün kutsal yazıtları olan Avesta’da adı geçen iyilik tanrısı Hürmüz’ün adının verildiği boğaz…
Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan 33 kilometre genişliğindeki bu boğaz, dünya petrol ticaretinin nabzının attığı, tansiyonunun ölçüldüğü yer.
Hürmüz Boğazı’ndan günde 20 milyon varil petrol geçiyor. Bu miktar, küresel petrol tüketiminin yüzde 20’sine, deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin ise yüzde 30’una denk geliyor.
Sadece petrol değil elbette…
Sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinde de günlük yaklaşık 300 milyon metreküp buradan geçiyor. Bu da küresel ticaretin yüzde 20’si demek. Özellikle Katar kaynaklı doğalgaz sevkiyatları Asya pazarlarına buradan ulaşıyor.
Hürmüz’den geçen petrolün yaklaşık yüzde 70 ila 80’i Asya ülkelerine gidiyor. En büyük ithalatçılar arasında Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore yer alıyor.
ENERJİNİN KALBİNDE YÜKSEK TANSİYON HAKİM
Küresel enerjinin kalbinin attığı bu yerde şimdi yüksek tansiyon hâkim.
ABD ve İsrail, nükleer silah geliştirmek istediği iddiasıyla 28 Şubat Cumartesi günü İran’a saldırı düzenledi. İran’ın dini lideri Ali Hamaney ile çok sayıda üst düzey yetkili öldürüldü.
İran’ın saldırılara misillemesi enerjideki endişeyi iyice tırmandırdı.
Füze ve insansız hava araçlarıyla başlatılan misilleme dalgası Suudi Arabistan’dan Katar’a, Kuveyt’e, Birleşik Arap Emirlikleri’ne, Bahreyn’e ve İsrail’e uzandı.
Hedeflenen bölgeler ise özellikle enerji üretim altyapıları.
DÜNYANIN EN BÜYÜK PETROL ŞİRKETİ ARAMCO’DA ÜRETİM DURDU
Hedeflerden biri dünyanın en büyük ham petrol ihraç eden şirketi Suudi Aramco oldu. Şirket, Suudi Arabistan’daki tüm enerji kaynaklarını yönetiyor.
Günlük 12 milyon varil petrol üretiyor. 1933’te, dönemin Amerikan Başkanı Franklin Roosevelt ve Suudi Kralı Abdülaziz tarafından kuruldu. Bugün şirketin yüzde 82 hissesi Suudi devletine ait. 2019’da halka arz edilen şirketin piyasa değeri Apple, Google ve Microsoft gibi teknoloji devlerini geride bıraktı.
İran, Dammam kentinde bulunan Ras Tanura Limanı’ndaki Suudi Aramco tesislerine dün sabah saatlerinde saldırı düzenledi. İnsansız hava aracının kullanıldığı saldırı sonrasında yangın çıktığı ve bölgede yoğun duman yükseldiği bildirildi.
Suudi Arabistan, saldırı girişiminde bulunan iki İHA’nın başarıyla engelendiğini ve imha edildiğini açıkladı.
Ancak saldırının engellendiği açıklansa da Aramco rafinerisi geçici süreyle kapatıldı.
KATAR’DAKİ LNG TESİSLERİ VURULDU
Katar’ın sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve gazdan sıvıya (GTL) üretiminin ana merkezi Ras Laffan da gerilimden nasibini aldı.
Küresel LNG ihracatında lider ülkeler arasında yer alan Katar, İran saldırıları sonrasında tesisteki üretimi durdurdu.
Ras Laffan’daki kompleksin, dünya LNG üretiminin yaklaşık yüzde 20’sini karşıladığı belirtiliyor.
ELEKTRİK SANTRALİNDEKİ SU DEPOSU VURULDU
Katar’ın başkenti Doha’nın güneyindeki sanayi kenti Mesaieed’deki elektrik santrali de İran İHA’ları tarafından hedef alındı. Santraldeki su deposu, insansız hava aracı tarafından vuruldu.
KUVEYT’İN AHMADİ PETROL RAFİNERİSİ DE HEDEF ALINDI
Kuveyt şehrinin 50 kilometre güneyinde yer alan Mina Al-Ahmadi Rafinerisi, günde 730 bin varil petrol üretim kapasitesiyle Ortadoğu’nun en büyük petrol rafinerilerinden biri.
Rafineri insansız hava araçlarının hedefi oldu. İHA’lar güvenlik güçlerince düşürüldü. İki işçinin yaralandığı bildirildi. Rafineride üretimin devam edip etmediğiyle ilgili açıklama yapılmadı.
DUBAİ’DEKİ ORTADOĞU’NUN EN İŞLEK LİMANINA FÜZE ATILDI
Dubai’deki Jebel Ali Limanı da saldırıya uğradı. Dünyanın dokuzuncu en işlek limanı, Ortadoğu’nun da en büyük ve en işlek limanı olan Jebel Ali’de pazar günü alevler ve dumanlar yükseldi.
Bir füzenin limana isabet ettiği ileri sürülürken, yapılan açıklamada füzenin havada imha edildiği, düşen parçaların yangına neden olduğu kaydedildi.
Limandaki faaliyetler geçici olarak askıya alındı.
İSRAİL, LEVİATHAN GAZ SAHASINDA ÜRETİMİ DURDURDU
İran’ın misillemeleri nedeniyle İsrail’deki Leviathan gaz sahası ile Energean Power yüzer üretim depolama ünitesindeki (FPSO) üretim faaliyetleri geçici olarak durduruldu. Açıklamada, çalışan güvenliğinin en öncelikli olduğu, üretimin en kısa sürede güvenli şekilde yeniden başlamasını sağlamak amacıyla Bakanlık ve ilgili diğer paydaşlarla yakın bir diyalog sürdürüldüğü kaydedildi.
Irak’ta bulunan bazı şirketler de tedbir amacıyla üretimi durdurdu.
AVRUPA’DA GAZ FİYATLARI YÜZDE 35,5 YÜKSELDİ
İran’ın enerji altyapılarını hedef alması, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara neden oldu.
Avrupa gaz fiyatları pazartesi gününü yüzde 35,5 yükselişle tamamladı.
BRENT PETROL FİYATI BİR İNİYOR BİR ÇIKIYOR
Brent petrol keskin bir yükselişle 81 doların üzerine çıktı. Daha sonra 76’ya kadar geriledi.
Fiyat stabil durumdayken İran Devrim Muhafızları’ndan Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığı açıklaması geldi. Brent petrolün varil fiyatını yeniden 78 doların üzerine çıkaran açıklamada şöyle denildi:
İRAN, HÜRMÜZ BOĞAZI’NI KAPATTI
“Hürmüz Boğazı kapatıldı. Geçmeye çalışan her gemiye saldıracağız ve ateşe vereceğiz. (Geçmeye çalışan gemiler) Devrim muhafızları Deniz Kuvvetleri ve Kara Kuvvetleri’ndeki kahramanlarımız tarafından yakılacaktır. Bu bölgeye gelmeyin. Petrolün fiyatı 82 dolara ulaştı ve dünya kesinlikle en az 200 dolara ulaşmasını bekliyor. Petrol boru hatlarına da saldıracağız ve bölgeden tek bir damla petrolün çıkmasına izin vermeyeceğiz.”
HAM PETROLDE 150 DOLAR SENARYOSU
Ortadoğu’daki savaşın ardından piyasalarda arz kesintisi senaryoları fiyatlanırken uzmanlar petrol fiyatlarının varil başına 85 ila 150 dolar aralığına yükselebileceğine işaret ediyor. Goldman Sachs da, Hürmüz Boğazı’ndaki LNG sevkiyatının bir ay durması halinde Avrupa doğalgaz fiyatlarının mevcut seviyelerin iki katından fazla artarak yüzde 130’luk bir sıçrama yapabileceğini öngörüyor.
Türkiye’de konuya ilişkin BOTAŞ açıklama yaptı. Türkiye’nin doğal gaz arz güvenliğinin kesintiye uğramaması için tedbirlerin alındığı belirtildi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da bölgedeki gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirterek, enerji piyasalarında istikrarın korunması için tüm paydaşlarla eş güdüm içinde çalışmayı sürdüreceklerini söyledi.
patronlardunyasi.com
